Mae Cynllun Lliniaru Llifogydd Promenâd Gogledd Abermaw wedi’i gynllunio i ddiogelu Abermaw rhag y risg o lifogydd o’r môr, yn awr ac yn y dyfodol. Mae’r amddiffynfa’n cynnwys sawl elfen sy’n defnyddio’r amddiffynfeydd presennol ac yn gweithio gyda’i gilydd i atal llifogydd i eiddo a thir:

• Arfwisg Graig (Rock Armour) – byddai blociau mawr o graig yn cael eu gosod ar y traeth o flaen y wal fôr bresennol i helpu torri’r tonnau ac amsugno eu hegni. Byddai hyn yn lleihau faint o ddŵr sy’n mynd dros y wal grwm bresennol (y Brif Wal).
• Wal Gefn Newydd (Wal Eilaidd) – bydd wal newydd yn cael ei hadeiladu y tu ôl i Rhodfa’r Mor, yn gyffredinol ar hyd llinell y wal garreg bresennol. Bydd y wal hon yn atal unrhyw ddŵr neu donnau sy’n mynd dros y Brif Wal rhag cyrraedd y tir a’r eiddo y tu ôl i’r promenâd.
• Gatiau Llifogydd – bydd gatiau’n cael eu gosod wrth gyffyrdd ffyrdd ac agoriadau ar hyd y Wal Eilaidd. Bydd y rhain yn cael eu cau yn ystod digwyddiad llifogydd i atal dŵr y môr rhag mynd drwodd.

Bydd y promenâd cyfan a’r ffordd yn rhan o’r amddiffynfa fôr, gyda’r posibilrwydd y bydd y promenâd a’r ffordd yn gorlifo yn achlysurol – mae modelu’n dangos y gallai hyn ddigwydd hyd at unwaith y flwyddyn i ddechrau, ac yn fwy aml dros amser oherwydd newid hinsawdd. Yn ystod digwyddiad llifogydd pan fydd dŵr ar hyd Ffordd Rhodfa’r Mor, bydd y promenâd a’r ffordd yn cael eu cau i’r cyhoedd, gyda’r gatiau wedi’u cau i atal mynediad. Bydd y dŵr yn draenio oddi ar y promenâd drwy’r system ddraenio bresennol ac o’r llithrfa i’r gogledd a’r de o’r cynllun.

Wrth ddatblygu’r ateb, mae ystyriaeth wedi’i rhoi i wneud y promenâd mor ddeniadol a swyddogaethol â phosibl i’r cyhoedd. Mae’r cynllun yn cynnwys y nodweddion allweddol canlynol:

• Chwe set o risiau o’r promenâd i lawr i’r traeth ar gyfnodau rheolaidd
• Llithrfa ogleddol gwell i wella hygyrchedd i bob defnyddiwr
• Gwell hygyrchedd ar draws Rhodfa’r Mor ac i gyrraedd Heol-y-Llan, Heol-y-Plas, Heol Idris a Heol y Tywysog.
• Parcio gwell ym maes parcio Promenâd Gogledd ac ar hyd Rhodfa’r Mor
• Tirlunio, goleuadau gwell a phlannu i greu amgylchedd deniadol a phleserus i bawb
• Cyfleusterau beicio gwell (arwyneb y promenâd a chyfleusterau cloi beiciau)

Mae llawer iawn o waith a datblygu wedi digwydd dros y flwyddyn ddiwethaf i ddeall y broblem ac i lunio’r ateb. Rydym wedi gweithio’n agos gyda’n Contractwr a’n Dylunydd i ystyried yn ofalus swyddogaeth yr amddiffynfa, cost y cynigion a sut y bydd pobl yn defnyddio’r promenâd.

Cynhaliwyd modelu helaeth, yn ddigidol ac yn gorfforol, i helpu penderfynu ar baramedrau allweddol yr amddiffynfa:

• Modelu digidol – defnyddio modelau cyfrifiadurol safonol y diwydiant i asesu effaith gwahanol ddigwyddiadau llifogydd, gan gynnwys effaith glaw mewn amryw o senarios.
• Modelu ffisegol – adeiladu model graddfa o’r amddiffynfa mewn fflŵm dŵr a phrofi gwahanol stormydd i ddeall sut mae’r amddiffynfa’n perfformio. Gwnaed newidiadau i’r model i optimeiddio’r amddiffynfa.

Mae’r modelu hwn wedi helpu diffinio:

Hyd cyfan yr amddiffynfa; Pa mor bell i’r de tuag at Abermaw y mae angen iddi ymestyn; Uchder y Wal Eilaidd; Maint a lleoliad yr Arfwisg Graig; Yr angen am gatiau llifogydd.

Cynhaliwyd hefyd ymgysylltiad helaeth gyda rhanddeiliaid, gan gynnwys: Cyfoeth Naturiol Cymru, Gwasanaethau brys (gan gynnwys gwylwyr y glannau), Cyngor Gwynedd, Cynghorau cymuned a thref, y cyhoedd.

Cynhaliwyd arolygon amgylcheddol i ddeall y rhywogaethau a’r cynefinoedd yn yr ardal, ynghyd ag Asesiad Effaith Amgylcheddol llawn. Mae’r Ymgynghoriad Cyn-Gais Cynllunio yn cynnwys yr holl wybodaeth sydd wedi’i pharatoi ar ôl ystyried y cynnig yn llawn.

Wrth ddatblygu’r prosiect, ystyriwyd nifer o opsiynau amgen i wella’r amddiffynfa arfordirol. Ystyriwyd yr opsiynau canlynol ond fe’u gwrthodwyd:

• Gwneud dim – defnyddiwyd fel llinell sylfaen i gymharu opsiynau eraill.
• Ail-lunio ac ail-lenwi’r traeth – codi lefel y traeth gyda deunydd trymach fel cerrig mân. Gwrthodwyd hyn oherwydd perfformiad amddiffyn, cost ac effaith amgylcheddol ac ar amwynder.
• Ail-alinio rheoledig – symud yr amddiffynfeydd ymhellach i mewn i’r tir a naturioli’r arfordir. Byddai hyn yn debygol o arwain at golli tir, eiddo neu seilwaith.
• Amddiffynfa alltraeth – ystyriwyd riff neu forglawdd alltraeth. Byddai hyn yn gofyn am symiau mawr iawn o ddeunydd ger y promenâd, gan effeithio ar olygfeydd a gwerth y traeth, yn ogystal â chreu risgiau diogelwch a mordwyo a chael effaith sylweddol ar gynefinoedd sensitif. Byddai hefyd yn gostus iawn.
• Grwynau – ystyriwyd perfformiad y grwynau presennol. Dangosodd adolygiad o brosesau arfordirol fod ychydig iawn o symudiad tywod ar hyd y traeth yn yr ardal hon. Mae gostwng lefel y traeth yn bennaf oherwydd adlewyrchiad tonnau o’r promenâd concrid. Felly, nid oedd adnewyddu’r grwynau yn werth y gost.
• Cynyddu uchder y Brif Wal – byddai hyn yn golygu codi uchder arglawdd a wal y promenâd yn sylweddol. Oherwydd oedran a natur y strwythur presennol, byddai hyn yn gofyn am ailadeiladu rhan helaeth o’r wal.

Ystyrir bod yr ateb arfaethedig yn darparu’r cydbwysedd gorau rhwng amddiffyn rhag llifogydd, cost, effaith amgylcheddol a budd i’r cyhoedd.

Mae delweddau sy’n dangos yr ateb arfaethedig wedi’u darparu isod.