Cwestiynau Cyffredin

Pam oedd Abermaw mewn perygl o lifogydd yn y gorffennol?

Mae llifogydd hanesyddol ym Abermaw wedi’u hachosi gan ei safle daearyddol anodd. Mae’r dref wedi’i lleoli rhwng bryniau’r Rhinogydd a Môr Iwerddon, sy’n golygu pan fo stormydd difrifol yn digwydd, mae Abermaw yn wynebu’r gwyntoedd cyffredinol. Pan fo tonnau’n gorlifo dros yr amddiffynfeydd, nid oes llawer o dir i’r dŵr lifogydd wasgaru drosto, ac felly mae’r problemau llifogydd yn cael eu canolbwyntio ar y llain gul o dir gwastad y mae Abermaw wedi’i hadeiladu arni.

A yw Barmouth mewn perygl o lifogydd heddiw?

Yn anffodus, ie. Mae gorlifo tonnau’n digwydd ym mhen gogleddol y promenâd hyd yn oed mewn amodau cymharol “ddiniwed”, h.y. llanwau canolig heb ymchwydd llanw, tonnau mawr, gwasgedd isel na gwyntoedd cryfion. Y digwyddiad storm diweddar mwyaf nodedig (Ionawr 2014) arweiniodd at wacáu brys y caffi ar y promenâd.

Achosodd y gorlifo hwn ddifrod sylweddol i Reilffordd Arfordirol y Cambrian. Mae ardal ogleddol y promenâd hefyd mewn perygl oherwydd “cloi gan y llanw” o ddwy nant. Mae hyn yn golygu pan fo lefel y môr yn codi yn ystod storm, nid oes gan y dŵr sy’n draenio o’r tir unrhyw le i fynd. Mae falfiau fflap ar allfeydd y ddwy nant hefyd wedi methu, gan gynyddu’r risg y gall dŵr môr fynd i mewn.

Heb fuddsoddiad, rhagwelir y bydd gan 757 o eiddo fwy na siawns 1 mewn 100 o lifogydd mewn unrhyw flwyddyn. Mae cyflymder a dyfnder y llifogydd yn peri risg i fywyd. Disgwylir i gynnydd yn lefel y môr oherwydd newid hinsawdd gyflymu, gan gynyddu’r tebygolrwydd a difrifoldeb llifogydd arfordirol. Erbyn 2069, rhagwelir y bydd lefel gyfartalog y môr wedi codi tua 0.42m, ac erbyn 2119 tua 1.1m.

Beth arall mae YGC a Griffiths yn ei wneud i’r gymuned?

Yn unol â nodau ac amcanion amrywiol, sy’n gorgyffwrdd, y sefydliadau a’r bobl sy’n rhan o’r prosiect, bydd y gwaith yn ymchwilio i wella’r ardal arfordirol o safbwynt hamddenol ac amgylcheddol.

A fydd llawer o darfu?

Fel gyda phob prosiect adeiladu mawr, mae’n anochel y bydd rhywfaint o darfu drwy reoli traffig, llygredd sŵn, effaith ar yr olygfa, a diffyg mynediad i rai ardaloedd penodol. Fodd bynnag, mae’r rhain i gyd yn rhai dros dro, a byddant yn cael eu lleihau gymaint â phosibl. Mae’n anodd dweud ar hyn o bryd faint o darfu fydd yn digwydd, gan nad yw penderfyniad terfynol ar y gwaith arfaethedig wedi’i wneud eto.

Sut alla i roi fy marn fel preswylydd lleol?

Mae Cyngor Gwynedd a YGC yn awyddus i glywed gan drigolion Barmouth a’r ardal gyfagos, er mwyn i ni ddeall beth yr hoffech ei weld o’r prosiect hwn, neu os oes gennych unrhyw ymholiadau am ein gwaith. Ewch i’n tudalen gyswllt i gysylltu â ni.

Mae gennyf ddiddordeb yn manylion penodol y prosiect... Ble gallaf ddod o hyd i’r wybodaeth hon?

Os na allwch ddod o hyd i’r hyn yr ydych yn chwilio amdano, cysylltwch â thîm y prosiect drwy ein tudalen Cyswllt

Beth mae digwyddiad 1 mewn 100 mlynedd yn ei olygu?

Mae’r ymadroddion cyffredin fel “llifogydd 1 mewn 100 mlynedd” neu “1 mewn 50 mlynedd” yn cyfeirio at y tebygolrwydd amcangyfrifedig y bydd digwyddiad storm yn digwydd mewn unrhyw flwyddyn benodol. Mae llifogydd 1 mewn 100 mlynedd yn golygu bod siawns o 1% (neu 1 mewn 100) iddo ddigwydd mewn unrhyw flwyddyn unigol.

Mae’r term “llifogydd 1 mewn 100 mlynedd” yn ein helpu i osod digwyddiad tywydd penodol mewn cyd-destun â digwyddiadau tebyg eraill. Mae’n anghywir meddwl bod storm 100 mlynedd yn digwydd unwaith bob 100 mlynedd yn unig.

Er nad yw’n debygol, gall dau storm 100 mlynedd ddigwydd o fewn wythnos i’w gilydd. Mewn geiriau eraill, dros gyfnod o 1 miliwn o flynyddoedd, byddai disgwyl i’r digwyddiadau hyn ddigwydd 10,000 o weithiau.

Ond dim ond oherwydd iddo lawio 200 milimetr mewn un diwrnod y llynedd, nid yw’n golygu na all lawio 200 milimetr mewn un diwrnod eto eleni.

Barmouth flood alleviation scheme

FCRMU@gwynedd.llyw.cymru

YGC | Ymgynghoriaeth Gwynedd Consultancy

 

Swyddfa Penrallt

 

Caernarfon

 

Gwynedd

 

LL55 1BN